Vrouwenrechten in de VAE: regels en bijzonderheden

Genderongelijkheid is in de 21e eeuw nog steeds een actueel thema. Velen gaan er onterecht van uit dat vrouwenrechten in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) vrijwel niet bestaan vanwege religieuze redenen, maar dit is absoluut niet het geval. Hoewel er zeker specifieke kenmerken zijn, kunnen vrouwen in de VAE beslist niet worden omschreven als beperkt in hun rechten en vrijheden.

Volgens een onderzoek uit 2021 van de Georgetown University (VS) voelen vrouwen in de VAE zich comfortabel en veilig. Op het gebied van vrouwenrechten nemen de VAE de eerste plaats in onder de Arabische landen en de tweede plaats — na Israël — van alle landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (de zogenaamde MENA-regio).

Vrouwen in de Arabische Emiraten hebben recht op onderwijs en medische zorg, kunnen leidinggevende functies bekleden, eigen bedrijven starten en zelfstandig reizen. Hieronder gaan we dieper in op de details.

De rol van de vrouw in de politiek van de VAE

De VAE zijn geen democratische staat in de westerse zin van het woord. De Federale Nationale Raad wordt slechts voor 50% door het volk gekozen (via kiescolleges). De wetgeving van de VAE voorziet echter in volledig gelijke rechten voor vrouwen en mannen in dit proces. Sinds 2006 hebben vrouwen zowel het recht om te stemmen (actief kiesrecht) als het recht om zich verkiesbaar te stellen (passief kiesrecht) voor deze raad.

Sinds 2019 is er bovendien een wet van kracht die voorschrijft dat precies de helft van de parlementsleden vrouw moet zijn. Deze maatregel op het gebied van genderquota heeft de VAE tot wereldleider gemaakt wat betreft de vertegenwoordiging van vrouwen in een bestuursorgaan op dit niveau.

Daarnaast kunnen vrouwen in de VAE niet alleen functies bekleden in de raad, maar ook in andere overheidsinstanties. Posten als ministers, ambassadeurs en adviseurs zijn volledig toegankelijk en worden in dit land dan ook actief bekleed door vrouwen.

Onderwijs voor vrouwen in de Arabische Emiraten

Onderwijs is voor vrouwen in de VAE net zo toegankelijk als voor mannen. Vrouwen volgen hier niet alleen het basisonderwijs en voortgezet onderwijs aan publieke en private scholen, maar studeren ook massaal af aan hogescholen en universiteiten. Velen van hen zijn daarnaast actief in het wetenschappelijk onderzoek.

Deze situatie is niet altijd de standaard geweest; het is het resultaat van een consciëntieuze inspanning van de overheid. Ter vergelijking: in 1975 bedroeg de alfabetiseringsgraad onder vrouwen slechts 31%, terwijl dit percentage vandaag de dag op 95,8% ligt.

Vrouwen die een hogere opleiding willen volgen, zijn in de VAE inmiddels zelfs in de meerderheid vergeleken met mannen. Ongeveer 95% van de meisjes stroomt door naar de universiteit, tegenover 80% van de jongens. Ook onder de afgestudeerden vormen zij de meerderheid: 70% van de studenten die succesvol een universitaire studie afronden in de Arabische Emiraten is vrouw.

Recht op werk en arbeidsparticipatie van vrouwen in de VAE

De wetgeving in de VAE voorziet in gelijke voorwaarden bij indiensttreding en beloning. Dit betekent dat een man en een vrouw die een vergelijkbare functie bekleden en een soortgelijk takenpakket uitvoeren, recht hebben op hetzelfde salaris (loon naar werken).

Doordat vrouwen in de VAE hoogopgeleid zijn, bekleden zij niet alleen functies in de traditioneel vrouwelijke sectoren, maar ook in vakgebieden die voorheen als “mannelijk” werden beschouwd. Zo bestaat ongeveer 20% van de beroepsbevolking in de nucleaire sector uit vrouwen, en in de ruimtevaartsector is dit zelfs 45%.

Hier doet zich echter een specifieke eigenschap van de VAE voor. De wetgeving, die deels gebaseerd is op de sharia, stelt eigen regels. Om als vrouw te mogen werken, is formeel de toestemming van een mannelijke voogd vereist. Dit is doorgaans de vader of de echtgenoot van de vrouw.

Eigendom en onroerend goed van vrouwen in de VAE

Er bestaan in de Verenigde Arabische Emiraten geen beperkingen voor vrouwen bij de aankoop van goederen, inclusief onroerend goed. Zij kopen woningen zowel voor eigen gebruik als voor beleggingsdoeleinden om inkomsten te genereren. Bovendien kunnen vrouwen ongehinderd een hypothecaire lening afsluiten of vastgoed verwerven met eigen middelen. In totaal is ongeveer 30% van het vastgoed in de VAE in handen van vrouwen.

Toch is er op dit gebied een belangrijk aandachtspunt. Volgens de wetgeving van de sharia komt bij vererving aan een vrouw namelijk een kleiner deel van de nalatenschap toe dan aan een man. Om te voorkomen dat uw nabestaanden met dergelijke complicaties te maken krijgen, is het raadzaam om tijdig een testament op te laten stellen door een gespecialiseerde jurist.

Gezondheidszorg voor vrouwen in de VAE

De medische zorg in de VAE is hoogontwikkeld en modern. Vrouwen in dit land hebben exact dezelfde toegang tot medische behandelingen als mannen. Daarnaast is de vraag naar fertiliteitsbehandelingen groot, waarbij met name ivf-behandelingen (in-vitrofertilisatie) zeer populair zijn.

Een cruciaal kenmerk van de medische sector in de VAE is het verbod op abortus. Een vrouw kan een zwangerschap alleen laten afbreken op basis van zwaarwegende medische gronden, zoals een aandoening van de vrucht die onverenigbaar is met het leven, of wanneer er sprake is van een directe bedreiging voor het leven van de moeder. Zelfs in deze uitzonderlijke gevallen is een zwangerschapsafbreking uitsluitend toegestaan binnen de eerste 120 dagen van de zwangerschap.

Zwangerschap en bevalling in de VAE

De Verenigde Arabische Emiraten zijn een land met een hoge levensstandaard, waardoor de bevolkingsgroei niet alleen hoog is door het geboortecijfer, maar ook door de instroom van expats. Vrouwen in de Arabische Emiraten hebben geen recht op ouderschapsverlof, enkel op zwangerschaps- en bevallingsverlof. Afhankelijk van de organisatie waar de vrouw werkzaam is, duurt dit verlof tussen de 45 en 60 dagen.

Na afloop van dit verlof en bij terugkeer op de werkvloer, heeft de vrouw recht op extra vrije uren voor het geven van borstvoeding (voedingsrecht). Dit kan worden opgenomen als twee aaneengesloten uren gedurende de dag, of verdeeld in kleinere pauzes verspreid over de werkdag.

Familierecht in de VAE

Misschien wel het meest complexe aspect van het leven van vrouwen in de VAE voor de westerse beeldvorming is het gezinsleven. Het belangrijkste hierbij is dat de wetgeving voor zowel lokale vrouwen als vrouwelijke expats op dit gebied nagenoeg identiek is.

Trouwen in de VAE is uitsluitend mogelijk met de instemming van een mannelijke voogd (meestal de vader). Daarbij is het een man toegestaan om tot vier echtgenotes te hebben, mits hij hen financieel kan onderhouden, terwijl een vrouw slechts één echtgenoot mag hebben.

Een echtscheiding op initiatief van de vrouw verloopt uitsluitend via de rechterlijke macht en kent een beperkte lijst met toegestane gronden voor ontbinding.

Nog gecompliceerder is de regeling rondom de ouderlijke zorg en het hoederecht na een echtscheiding. Ongeacht de omstandigheden kan een moeder haar zoon meestal slechts opvoeden tot de leeftijd van 11 jaar en haar dochter tot 13 jaar. Na deze termijn gaat dit recht (het feitelijke hoederecht) over op de vader van het kind. Toch zijn er ook in deze sector positieve ontwikkelingen. Zo is sinds 2020 de strafbaarheid van intieme relaties buiten het huwelijk opgeheven.

Veiligheid van vrouwen in de VAE

Vrouwen in de VAE voelen zich op elk moment van de dag veilig en op hun gemak. De bescherming van vrouwenrechten in Dubai en de rest van de Emiraten is strikt wettelijk geregeld. Maar liefst 98,5% van de vrouwen in dit land is niet bang om ‘s nachts alleen door hun eigen buurt te lopen of om in een taxi te stappen bij een vreemde. De straffen in het land zijn onverbiddelijk en de pakkans na een overtreding is zeer groot, aangezien de politie altijd uiterst alert is.

Wat betreft gendergelijkheid beschikt de VAE over een specifieke wet tegen huiselijk geweld. Deze wet beschermt vrouwen tegen fysiek, seksueel, psychisch en financieel geweld binnenshuis. Daarnaast is er een officieel overheidsorgaan dat toeziet op gelijke kansen: de Raad voor Genderbalans van de VAE.

In de VAE zijn er bovendien parkeerplaatsen, metrorijtuigen en taxidiensten die uitsluitend voor vrouwen zijn gereserveerd. Het is belangrijk om te weten dat een vrouw niet verplicht is om hiervan gebruik te maken; zij kiest er zelf voor of zij zich in een gemengde omgeving begeeft of liever apart van de mannen reist.

Toelatingsvoorwaarden voor vrouwen in de VAE

Net als voor mannen geldt dat vrouwen een wettelijke grondslag moeten hebben voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning (resident visum) of het staatsburgerschap. Een vrouw kan haar documenten regelen via het sponsorschap van haar echtgenoot als deze reeds ingezetene is, maar daar houden de specifieke voordelen op basis van gezinssamenstelling op. Meer details over emigreren naar Dubai lees je hier: Verhuizen naar Dubai: feiten, valkuilen en ervaringen.

Wanneer een vrouw alleenstaand is en zelf de kinderen opvoedt, is het absoluut raadzaam om vóór de verhuizing naar de VAE juridisch advies in te winnen. Dit is essentieel om misverstanden of administratieve problemen met betrekking tot het hoederecht in de toekomst te voorkomen.

Voor het overige verschillen de voorwaarden voor binnenkomst en verblijf in de VAE voor vrouwen in niets van die voor mannen.